BÁO CÁO Kết quả triển khai nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định tháng 11/2023
- Thứ ba - 21/11/2023 08:03
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Thực hiện Công văn số 2316/BNN-TCTS ngày 15/4/2022 của Bộ Nông nghiệp và PTNT, Công văn số 2032/UBND-NN ngày 29/3/2022 của UBND tỉnh Nghệ An; Công điện số 1058/CĐ-TTCP ngày 04/11/2023 của Thủ tướng Chính phủ về việc báo cáo kết quả triển khai nhiệm vụ chống khai thác IUU.
Sở Nông nghiệp và PTNT Nghệ An (Cơ quan thường trực Ban chỉ đạo tỉnh Nghệ An về IUU) báo cáo kết quả triển khai chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định của tỉnh Nghệ An trong tháng 11/2023 (từ ngày 19/10/2023 đến 17/11/2023) như sau:
Sở Nông nghiệp và PTNT Nghệ An (Cơ quan thường trực Ban chỉ đạo tỉnh Nghệ An về IUU) báo cáo kết quả triển khai chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định của tỉnh Nghệ An trong tháng 11/2023 (từ ngày 19/10/2023 đến 17/11/2023) như sau:
I. TÌNH HÌNH KHAI THÁC THỦY SẢN CỦA ĐỊA PHƯƠNG
1. Tổng quan chung
Nghệ An có chiều dài bờ biển trên 82 km, diện tích vùng biển 4.230 hải lý vuông, dọc bờ biển có 6 cửa lạch thuận lợi cho tàu thuyền ra vào cũng như neo đậu tránh trú ẩn. Với vị trí địa lý kinh tế - chính trị hết sức thuận lợi, vùng biển được xem là một cửa ngõ quan trọng, là “mặt tiền” không chỉ riêng của Nghệ An mà cả khu vực Bắc Trung Bộ, là cầu nối thực hiện các hoạt động giao lưu và hội nhập quốc tế. Nghệ An xác định phát triển vùng biển trở thành vùng kinh tế mũi nhọn, trong đó ưu tiên phát triển các ngành: dịch vụ cảng biển; dịch vụ du lịch biển; công nghiệp đóng và sửa chữa tàu thuyền; khai thác, nuôi trồng, chế biến hải sản.
Với những tiềm năng sẵn có, cùng các chính sách hỗ trợ, sự chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương xuống địa phương và sự nỗ lực của người dân có thể nói trong những năm qua, kinh tế biển nói chung, kinh tế thủy sản nói riêng có những bước phát triển đáng ghi nhận. Cơ cấu kinh tế nội ngành tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, đến cuối năm 2022: Nông nghiệp: 77,52%, lâm nghiệp: 6,18%, ngư nghiệp: 16,30%. Tỷ trọng của ngành khai thác trong ngành thủy sản chiếm 63%.
2. Tàu cá, lao động khai thác thủy sản
- Số lượng tàu cá thực tế, cơ cấu theo chiều dài tàu, theo nghề khai thác:
Toàn tỉnh có 3.605 tàu thuyền khai thác thủy sản. Trong đó, tàu cá thuộc diện phải đăng ký (có chiều dài lớn nhất từ 6m trở lên) đến ngày 17/11/2023 là 2.708 chiếc, trong đó có 2.461 chiếc đã được đăng ký (đạt 90,88%) và 2.460 chiếc đã được cập nhật lên hệ thống cơ sở dữ liệu Vnfishbase (đạt 99,96%).
Nghề khai thác hải sản khá đa dạng, với nhiều loại ngư lưới cụ, tập trung chủ yếu vào 07 nhóm nghề. Trong tổng số 2.461 chiếc thuộc diện phải đăng ký thì nghề lưới Kéo với 683 tàu (chiếm 27,75% tổng số), nghề lưới Vây với 136 tàu (chiếm 5,53% tổng số), nghề lưới Rê với 843 tàu (chiếm 34,25% tổng số), nghề Câu với 162 tàu (chiếm 6,58% tổng số), nghề Chụp với 481 tàu (chiếm 19,54% tổng số), nghề dịch vụ hậu cần với 30 tàu (chiếm 1,22% tổng số) và nghề khác với 126 tàu (chiếm 5,12% tổng số). Cơ cấu các nghề khai thác từng bước ổn định về số lượng tàu và phát triển chiều sâu.
- Lao động khai thác thủy sản
Lao động khai thác thủy sản không ngừng nâng cao năng lực trình độ chuyên môn, đến 17/11/2023 số lượng lao động tham gia khai thác thủy sản toàn tỉnh trên 16.583 người. Trong đó, số lao động khai thác vùng khơi là 8.334 người, số lao động khai thác vùng lộng là 3.109 người, số lao động khai thác vùng ven bờ là 5.140 người.
3. Sản lượng khai thác
- Tổng sản lượng khai thác năm 2022 đạt 201.198,1 tấn, giá trị đạt 4.788,07 tỷ đồng, trong đó khai thác biển đạt 193.885,3 tấn, bằng 106,53% so với kế hoạch năm, bằng 100,47% so với cùng kỳ năm trước; khai thác nội đồng đạt 7.312,8 tấn, bằng 146,26% so với kế hoạch năm, bằng 105,68% so với cùng kỳ năm trước.
- Kế hoạch năm 2023: Sản lượng khai thác: 192.000 tấn, trong đó: khai thác biển: 187.000 tấn, khai thác nội đồng: 5.000 tấn.
- Sản lượng khai thác thủy sản trong tháng 11/2023 ước đạt 13.676 tấn, giá trị ước đạt 295,4 tỷ đồng; trong đó khai thác biển đạt 12.998 tấn, bằng 6,95% so với kế hoạch năm, bằng 102,45% so với cùng kỳ năm trước; khai thác nội đồng đạt 678 tấn, bằng 13,56% so với kế hoạch năm, bằng 100,74% so với cùng kỳ năm trước.
- Lũy kế đến 17/11/2023, sản lượng khai thác đạt 192.578/KH 192.000 tấn, giá trị ước đạt 4.492,5 tỷ đồng, đạt 100,3% so với kế hoạch năm, bằng 103,12% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó khai thác biển đạt 185.663 tấn, bằng 99,29% so với kế hoạch năm, bằng 103,09% so với cùng kỳ năm trước; khai thác nội đồng đạt 6.915 tấn, bằng 138,3% so với kế hoạch năm, bằng 103,94% so với cùng kỳ năm trước.
4. Cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá
- Về cảng cá: đã có 04 cảng cá được Nhà nước đầu tư xây dựng (gồm cảng cá Quỳnh Phương, cảng cá Lạch Quèn, cảng cá Lạch Vạn và cảng cá Cửa Hội). Đến thời điểm hiện tại, cả 4 cảng cá trên đã được tỉnh Nghệ An công bố mở cảng, đều là cảng cá loại II. Trong số các cảng cá này, đã có 03 cảng cá được công bố là cảng cá chỉ định, có đủ hệ thống xác nhận nguồn gốc thủy sản từ khai thác.
- Về khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá: Nghệ An được quy hoạch 05 khu neo đậu tránh trú bão (KNĐTTB) với tổng sức chứa cho tàu cá vào tránh trú bão là 3.100 chiếc; trong đó có 01 KNĐTTB cấp vùng và 04 KNĐTTB cấp tỉnh.
Đến nay, cả 05 KNĐTTB cho tàu cá trên địa bàn tỉnh Nghệ An đều đã được Bộ Nông nghiệp và PTNT công bố đủ điều kiện hoạt động với tổng sức chứa đạt 2.000 tàu thuyền các loại, bằng 65% công suất neo đậu so với quy hoạch.
II. KẾT QUẢ CHỐNG KHAI THÁC IUU CỦA ĐỊA PHƯƠNG TRONG THÁNG 11/2023
1. Chỉ đạo của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh
- Thực hiện Thông báo số 412/TB-VPCP ngày 12/10/2023 của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại Hội nghị thúc đẩy các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, chuẩn bị đón và làm việc với Đoàn Thanh tra của Ủy ban châu Âu, ngày 17/10/2023, UBND tỉnh đã ban hành Công văn số 8797/UBND-NN về việc tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, hành động quyết liệt thực hiện các giải pháp chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
- Thực hiện Công điện số 1058/CĐ-TTg ngày 04/11/2023 của Thủ tướng Chính phủ về việc tập trung thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp cấp bách, trọng tâm chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu; Thông báo số 468/TB-VPCP ngày 06/11/2023 của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang tại cuộc họp với Bộ Nông nghiệp và PTNT về một số nhiệm vụ cấp bách, khó khăn cần tháo gỡ trong lĩnh vực thủy sản và lâm nghiệp, UBND tỉnh Nghệ An đã giao Sở Nông nghiệp và PTNT chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan tham mưu UBND tỉnh triển khai thực hiện tại các Công văn: số 9577/UBND-NN ngày 08/11/2023, số 9824/UBND-NN ngày 16/11/2023.
- Chỉ đạo Sở Nông nghiệp và PTNT (cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo IUU tỉnh Nghệ An) tham mưu, xây dựng báo cáo kết quả triển khai thực hiện chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh Nghệ An gửi cấp trên theo quy định.
2. Hoạt động của Ban chỉ đạo tỉnh Nghệ An về IUU
Ban chỉ đạo tỉnh về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (gọi tắt là Ban Chỉ đạo IUU) được thành lập tại Quyết định số 3787/QĐ-UBND ngày 26/9/2019 của UBND tỉnh Nghệ An; hoạt động theo Quy chế được ban hành tại Quyết định số 128/QĐ-UBND ngày 13/01/2020 của UBND tỉnh Nghệ An. Ban chỉ đạo IUU tỉnh được kiện toàn kịp thời khi có sự thay đổi thành viên.
- Thực hiện Quy chế hoạt động, trong tháng 11/2023 Ban chỉ đạo IUU đã:
+ Tổ chức 01 cuộc Hội nghị sơ kết, đánh giá công tác phối kết hợp giữa các cơ quan, lực lượng chức năng trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.
+ Sở Nông nghiệp và PTNT (Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo) tổ chức các Đoàn công tác làm việc trực tiếp với các huyện/thị xã, xã/phường ven biển về công tác triển khai các nhiệm vụ được UBND tỉnh giao, về việc đôn đốc triển khai thực hiện Nghị quyết số 01/2023/NQ-HĐND về một số chính sách hỗ trợ cho tàu cá khai thác thủy sản vùng khơi trên địa bàn tỉnh Nghệ An và kịp thời ban hành văn bản chỉ đạo, đôn đốc, hướng dẫn tổ chức triển khai Luật Thủy sản, khắc phục các tồn tại, hạn chế trong thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU.
+ Thực hiện các Thông báo kết luận cuộc họp của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU, Ban Chỉ đạo IUU tỉnh đã ban hành các văn bản để chỉ đạo các sở, ban, ngành và UBND các huyện, thị ven biển thực hiện nghiêm túc, trong đó yêu cầu người đứng đầu đơn vị, địa phương phải chịu trách nhiệm nếu để tình trạng vi phạm khai thác IUU diễn ra.
+ Chỉ đạo Ban Chỉ đạo IUU cấp huyện tập trung triển khai thực hiện công tác chống khai thác IUU tại địa phương theo các nhiệm vụ đã được UBND giao.
3. Kết quả thực hiện
3.1. Công tác quản lý tàu cá
- Việc công bố hạn ngạch giấy phép khai thác vùng lộng, ven bờ và ban hành tiêu chí đặc thù của địa phương; hạn ngạch giấy phép vùng khơi được giao được thực hiện tại Quyết định số 5423/QĐ-UBND ngày 27/12/2019 về việc công bố hạn ngạch Giấy phép khai thác thủy sản trên biển tại vùng lộng và vùng ven bờ của tỉnh Nghệ An và Quyết định số 18/2020/QĐ-UBND ban hành Quy định tiêu chí đặc thù và quy trình xét duyệt hồ sơ đề nghị cấp văn bản chấp thuận đóng mới, cải hoán, thuê, mua tàu cá hoạt động trên biển thuộc địa bàn tỉnh Nghệ An (đã được sửa đổi, bổ sung tại Quyết định số 39/2022/QĐ-UBND ngày 08/8/2022).
Trên cơ sở hạn ngạch được phân bổ, Nghệ An được cấp 1.242 Giấy phép khai thác thủy sản ở vùng khơi; 654 Giấy phép khai thác vùng lộng; 1.953 Giấy phép khai thác thủy sản vùng ven bờ với các nghề sau: lưới kéo, lưới rê, lưới vây, câu, chụp, hậu cần đánh bắt nguồn lợi thủy sản, lồng bẫy và nghề khác.
- Kết quả thực hiện đăng ký tàu cá, đăng kiểm; đánh dấu tàu cá; cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm:
+ Công tác đăng ký tàu cá: Số giấy chứng nhận đăng ký tàu cá đã cấp trong tháng 11/2023 (đến ngày 17/11/2023) là 43 chiếc. Đến nay, tổng số tàu cá toàn tỉnh đã được cấp đăng ký 2.461 chiếc, bằng 90,88%.
Ngoài các tàu cá đã được thống kê, Sở Nông nghiệp và PTNT đã chỉ đạo Chi cục Thủy sản phối hợp với các địa phương tuyên truyền, hướng dẫn các chủ tàu làm thủ tục xóa đăng ký đối với các tàu cháy, chìm, giải bản, thuộc diện mất tích và bán ngoại tỉnh chưa làm thủ tục xóa đăng ký đồng thời đảm bảo các tàu đã bị xóa đăng ký không tham gia hoạt động khai thác tại địa phương (đến 17/11/2023, toàn tỉnh có 255 tàu cá thuộc các trường hợp cháy, chìm, giải bản, thuộc diện mất tích và bán ngoại tỉnh chưa làm thủ tục xóa đăng ký).
+ Công tác đăng kiểm tàu cá: số tàu còn hạn đăng kiểm là 1.247/1.644 chiếc thuộc diện phải đăng kiểm, đạt 75,85% số tàu ≥ 12m.
+ Công tác đánh dấu tàu cá: Hiện tại công tác đánh dấu tàu cá tại các địa phương đã được thực hiện đảm bảo theo đúng quy định.
+ Cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm tàu cá: Đã cấp trong tháng 11/2023 là 30 tàu (cấp mới 29 tàu, cấp lại 01 tàu). Tính đến ngày 17/11/2023 số tàu cá đã cấp giấy chứng nhận ATTP còn hạn là 915/1.107 tàu, đạt 82,66% so với tổng số tàu cá phải cấp.
- Kết quả thực hiện quản lý, cấp giấy phép khai thác thủy sản:
+ Trong tháng 11/2023 đã cấp lại 35 giấy phép. Đến nay tổng số tàu đã cấp phép đang còn hạn 2.220/2.461 tàu, đạt 90,21% số tàu ≥ 6m, đạt 100% số tàu đang hoạt động khai thác. (Chi tiết tại phụ lục 1 kèm theo).
Bên cạnh đó, trong tháng 11/2023 Chi cục Thủy sản đã tiến hành thu hồi 09 Giấy phép khai thác thủy sản đối với tàu cá đã xóa đăng ký.
- Kết quả thực hiện cập nhật dữ liệu tàu cá trên VN-Fishbase: Việc cập nhật dữ liệu tàu cá lên phần mềm VNFishbase được thực hiện thường xuyên và đầy đủ. Tổng số tàu cá đã cập nhật lên phần mềm là 2.460 chiếc đạt 99,96% tổng số tàu cá đã đăng ký.
3.2. Kết quả lắp đặt thiết bị giám sát hành trình tàu cá
- Tính đến ngày 16/11/2023, tỉnh Nghệ An có 1.060/1.107 tàu cá đã lắp đặt thiết bị GSHT, đạt tỷ lệ 95,75%.
- Số tàu cá chưa thực hiện việc lắp đặt VMS: 47 chiếc, chiếm tỷ lệ 4,25%. (Danh sách các tàu cá chưa lắp thiết bị VMS tại Phụ lục 3 kèm theo)
3.3. Về theo dõi, kiểm tra, kiểm soát hoạt động tàu cá thông qua VMS
* Công tác tổ chức trực theo dõi, giám sát hoạt động tàu cá:
Tổ chức trực ban 24/24 giờ tại Trạm bờ - Chi cục Thủy sản nhằm theo dõi, thông tin cho chủ tàu cá về việc tàu mất kết nối VMS, vượt ranh giới trên biển, yêu cầu thực hiện đúng quy định pháp luật; tổng hợp, lập danh sách và trao đổi thông tin giữa các lực lượng chức năng để phối hợp, xử lý.
* Kết quả theo dõi, xử lý:
- Số liệu tàu cá mất kết nối GSHT trên biển:
Trong tháng 11/2023, số tàu cá mất kết nối VMS trên biển là 1.643 lượt tàu (tàu cá có Lmax từ 15m - 24m: 991 lượt tàu; tàu cá có Lmax từ 24m trở lên: 652 lượt tàu). Trong đó, số tàu cá mất kết nối quá 10 ngày trên biển là 11 lượt tàu (tàu cá có Lmax từ 15m - 24m: 08 lượt tàu; tàu cá có Lmax ≥ 24m: 03 lượt tàu).
Lũy kế 11 tháng đầu năm 2023: tổng số tàu cá mất kết nối VMS trên biển là 16.480 lượt tàu (tàu cá có Lmax từ 15m - 24m: 7.640 lượt tàu, tàu cá Lmax từ 24m trở lên: 8.840 lượt tàu). Trong đó số tàu cá mất kết nối quá 10 ngày trên biển là: 438 lượt tàu (tàu cá có Lmax từ 15m - 24m: 283 lượt tàu; tàu cá có Lmax ≥ 24m: 155 lượt tàu).
+ Nguyên nhân: Thiết bị GSHT bị hỏng, hoạt động chập chờn; nguồn điện cung cấp cho thiết bị GSHT hoạt động bị hỏng, một số tàu cá khi gặp thời tiết xấu trên biển nên chủ tàu ngắt hệ thống điện để đảm bảo an toàn, chống cháy nổ, tàu về cảng kết thúc chuyến biển nên chủ tàu tắt nguồn thiết bị, hết hạn cước thuê bao....
+ Biện pháp xử lý: Đối với trường hợp tàu cá mất kết nối, cán bộ trực ban sẽ liên lạc để nhắc nhở, yêu cầu các tàu cá kiểm tra lại thiết bị, duy trì hoạt động thiết bị Giám sát hành trình 24/24 từ khi rời cảng đến khi cập cảng theo đúng quy định. Ngoài ra, phát thông báo qua kênh đàm thoại 7918.KHz định kỳ, thường xuyên.
Riêng đối với nhóm tàu cá mất kết nối quá 10 ngày: các cơ quan, đơn vị đã có những biện pháp xử lý: (i) Lập biên bản nhắc nhở; yêu cầu chủ tàu khắc phục, cam kết duy trì hoạt động GSHT theo đúng quy định và chấp hành các quy định khác về hoạt động khai thác hải sản; (ii) Yêu cầu cảng cá không cho tàu cá bốc dỡ thủy sản, xuất lạch khi chưa có biên bản giải trình, làm rõ lý do mất kết nối, chưa nạp cước thuê bao duy trì hoạt động GSHT theo quy định; (iii) Yêu cầu các đơn vị cung cấp GSHT kiểm tra tình trạng hoạt động của thiết bị GSHT để làm rõ nguyên nhân tàu cá mất kết nối.
Số tàu cá mất kết nối GSHT quá 10 ngày đã xử lý: 432/438 lượt tàu, chưa xử lý: 06 lượt tàu.
- Số liệu tàu cá vượt qua đường ranh giới cho phép trên biển:
Trong tháng 11/2023, số tàu cá vượt qua đường ranh giới cho phép trên biển là 04 lượt tàu (tàu cá có Lmax từ 15m - 24m: 01 lượt tàu, tàu cá có Lmax từ 24m trở lên: 03 lượt tàu).
Lũy kế 11 tháng đầu năm 2023: số tàu cá vượt qua đường ranh giới cho phép trên biển 125 lượt (tàu cá có Lmax từ 15m - 24m: 46 lượt tàu, tàu cá có Lmax từ 24m trở lên: 79 lượt tàu).
+ Nguyên nhân: Do ngư trường khai thác xa nên các tàu cá chạy tắt qua đường ranh giới để tiết kiệm nhiên liệu, một số tàu cá bị hỏng thiết bị định vị, hỏng máy thả trôi tàu nên bị trôi dạt qua đường ranh giới cho phép trên biển...
+ Biện pháp xử lý: Cán bộ trực ban liên lạc với chủ tàu/thuyền trưởng và yêu cầu tàu cá quay lại vùng hoạt động theo quy định; tuyên truyền nhắc nhở thuyền trưởng không khai thác ở vùng biển nước ngoài. Ngoài ra, phát thông báo qua kênh đàm thoại 7918.KHz định kỳ, thường xuyên.
Phối hợp với lực lượng Biên phòng cung cấp dữ liệu để xử lý đối với những tàu cá vi phạm theo quy định.
(Danh sách chi tiết tại các Phụ lục 4, 5 và 6 kèm theo)
3.4. Về kiểm tra, giám sát tàu cá và sản lượng bốc dỡ qua cảng
- Công tác tổ chức kiểm tra, giám sát của BQL cảng cá: Ban Quản lý cảng cá Nghệ An có 04 cảng cá gồm: Cảng cá Cửa Hội, Lạch Vạn, Lạch Quèn, Quỳnh Phương. Tổng số cán bộ, công nhân viên chức toàn Ban Quản lý cảng cá là 30 người, nhân lực tại mỗi cảng từ 5-7 người/cảng. Tại 04 cảng cá được đầu tư các trang thiết bị (hệ thống camera, điện thoại, máy tính, bộ đàm...) để thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát tàu cá qua cảng. Công tác theo dõi, kiểm tra, kiểm soát hoạt động tàu cá tại cảng cá về cơ bản đã được tổ chức triển khai theo quy định tại Thông tư số 21/2018/TT-BNNPTNT và Thông tư số 01/2022/TT-BNNPTNT.
- Kết quả thực hiện kiểm tra, giám sát tại cảng cá:
+ Số lượt tàu thông báo cập cảng tháng 11/2023 là 229 lượt; số lượt tàu được giám sát là 220 lượt tàu với sản lượng được giám sát là 442,97 tấn.
Lũy kế 11 tháng năm 2023: Số lượt tàu thông báo cập cảng là 3.142 lượt; số lượt tàu được giám sát là 3.114 lượt với sản lượng được giám sát là 5.002,84 tấn.
+ Việc ghi, nộp nhật ký dần được cải thiện hơn, ngư dân đã chủ động ghi nhật ký khai thác và nộp cho cảng cá khá kịp thời, tuy nhiên chất lượng nhật ký khai thác chưa cao (vẫn còn tình trạng ghi số mẻ khai thác ít, số lượng không chính xác, thiếu thông tin,..). Trong tháng 11/2023 đã thu được 220 nhật ký KTTS. 11 tháng đầu năm 2023 đã thu: 2.855 nhật ký.
- Công tác tổ chức kiểm tra, xử phạt VPHC của văn phòng IUU tại cảng:
Hiện có 04 Tổ công tác Liên ngành được bố trí tại 04 cảng cá, mỗi tổ có 5-7 người gồm các lực lượng: Chi cục Thủy sản, Bộ đội Biên phòng, Cảng cá. Các Tổ công tác Liên ngành thực hiện nhiệm vụ theo Kế hoạch Thanh tra, kiểm soát nghề cá do UBND tỉnh ban hành, Thông tư số 21/2018/ TT-BNNPTNT, TT01/2022/TT-BNNPTNT.
* Kết quả kiểm tra của các Tổ:
- Trong tháng 11/2023 các Tổ đã kiểm tra 164 lượt tàu rời cảng, kiểm tra 171 lượt tàu cá cập cảng với tổng sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng cá là 400,47 tấn.
- Lũy kế 11 tháng đầu năm 2023: các Tổ đã kiểm tra 2.635 lượt tàu rời cảng, kiểm tra 2.321 lượt tàu cá cập cảng với tổng sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng 4.169,30 tấn.
* Về xử phạt: Đối với các tàu cá mất kết nối GSHT, sau khi có Thông báo của Chi cục Thủy sản, các Tổ công tác Liên ngành đã phối hợp với Đồn Biên phòng, Chính quyền địa phương làm việc với các chủ tàu cá để xác định nguyên nhân và có biện pháp nhắc nhở và cam kết không tái phạm.
3.5. Về xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác
Đến nay, Cảng cá và Chi cục Thủy sản chưa nhận được hồ sơ của các tổ chức, cá nhân nào yêu cầu biên nhận, cấp giấy xác nhận nguồn gốc nguyên liệu thuỷ sản, chứng nhận nguồn gốc nguyên liệu thủy sản.
3.6. Về thực thi pháp luật, kiểm tra, xử lý vi phạm
- Công tác tổ chức thực hiện: Việc thực thi pháp luật, kiểm tra, xử lý vi phạm trong lĩnh vực khai thác thủy sản được thực hiện chủ yếu bởi Sở Nông nghiệp và PTNT (trực tiếp là Chi cục Thủy sản) và Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Nghệ An.
Tại Chi cục Thủy sản, phòng Thanh tra, pháp chế và 03 Trạm Thủy sản là bộ phận trực tiếp chủ trì thực hiện chức năng, nhiệm vụ thanh tra, kiểm tra chuyên ngành thủy sản. Số lượng cán bộ, công chức được giao nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành, Kiểm ngư: 17 người. (Trong đó 02 tàu công vụ bố trí 12 người)
Để thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát trên biển, Chi cục Thủy sản Nghệ An được trang bị 02 tàu Kiểm ngư: KN-688-NA (công suất 1.100cv), VN-93967-KN (công suất 660cv); 02 xuồng công suất 40cv.
- Lập danh sách tàu cá vi phạm IUU; danh sách tàu cá có nguy cơ cao vi phạm IUU: định kỳ hàng tuần, hàng tháng lập thống kê, lập danh sách tàu cá vi phạm IUU, tàu cá có nguy cơ cao vi phạm IUU gửi Tổng cục Thủy sản và Sở Nông nghiệp & PTNT 28 tỉnh, thành phố ven biển.
- Kết quả ngăn chặn, chấm dứt tình trạng tàu cá Việt Nam vi phạm khai thác hải sản ở vùng biển nước ngoài:
Tháng 11/2023, Bộ Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh tiếp tục phối hợp với Sở Ngoại vụ, Sở Nông nghiệp và PTNT (Chi cục Thủy sản), UBND huyện Quỳnh Lưu tổ chức điều tra, xác minh, hoàn chỉnh hồ sơ xử lý 04 tàu cá mang biển kiểm soát Nghệ An vượt ranh giới sang vùng biển nước ngoài theo thông báo của Bộ Tham mưu Bộ đội biên phòng.
Năm 2023 đến thời điểm báo cáo, Nghệ An có 33 tàu cá vượt ranh giới vào vùng biển Trung Quốc. Qua điều tra xác định: 08 tàu cá có hành vi vi phạm về thiết bị GSHT khi hoạt động trên biển và khai thác thủy sản sai vùng. Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 08 chủ tàu cá với tổng số tiền: 190 triệu đồng.
- Kết quả xử lý đối với các vi phạm về khai thác IUU:
+ Kết quả tháng 11/2023:
Chi cục Thủy sản thành lập 03 đoàn kiểm tra sử dụng tàu kiểm ngư, xuồng công tác thực hiện tuần tra, kiểm soát trên biển 13 ngày công tác, kiểm tra 37 lượt phương tiện. Qua kiểm tra các Đoàn đã phát hiện và lập biên bản vi phạm hành chính đối với 01 vụ/01 đối tượng/01 phương tiện và bàn giao cho Thanh tra Sở Nông nghiệp và PTNT xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền: 2,5 triệu đồng.
Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng chỉ đạo các đồn Biên phòng tuyến biển và Hải đội 2 tổ chức tuần tra, kiểm tra, kiểm soát vùng biển, khu vực cửa sông, cửa lạch, tìm kiếm cứu nạn được 36 đợt/119 lượt cán bộ, chiến sỹ; kiểm tra, kiểm soát xuất, nhập tại cửa sông, cửa lạch và bến đậu được 4.077 lượt phương tiện/22.468 lượt lao động đảm bảo chặt chẽ, đúng quy định. Qua kiểm tra Bộ Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh đã phát hiện, xử phạt vi phạm hành chính 03 vụ/03 đối tượng/03 phương tiện với số tiền phạt 7,4 triệu đồng.
+ Lũy kế 11 tháng năm 2023:
Chi cục Thủy sản thành lập 37 đoàn kiểm tra sử dụng tàu kiểm ngư, xuồng công tác thực hiện tuần tra, kiểm soát trên biển 147 ngày công tác, kiểm tra được 608 lượt phương tiện. Qua kiểm tra đã phát hiện và xử phạt vi phạm hành chính 65 vụ/65 đối tượng/65 phương tiện với số tiền phạt: 128,3 triệu đồng. Tịch thu 01 bộ kích điện. Bàn giao các Đồn Biên phòng tuyến biển, Thanh tra Sở Nông nghiệp và PTNT xử phạt vi phạm hành chính theo quy định 15 vụ/15 đối tượng/15 phương tiện với tổng số tiền phạt 52 triệu đồng.
Các Đồn Biên phòng tuyến biển và Hải đội 2 tổ chức phối hợp lực lượng tuần tra, kiểm soát tại các cửa lạch, bãi ngang được 533 đợt/47.969 lượt phương tiện/244.837 lượt lao động. Xử phạt vi phạm hành chính 77 vụ/97 đối tượng/97 phương tiện với tổng số tiền xử phạt là 635 triệu đồng. Tịch thu 08 bộ kích điện, 200m dây điện.
3.7. Công tác tập huấn, truyền thông về IUU
Tiếp tục thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật đến các chủ tàu, ngư dân thực hiện tốt Luật Thủy sản năm 2017, các quy định về chống khai thác IUU và các quy định khác của pháp luật về thủy sản; tích cực tuyên truyền, thông báo cho ngư dân về thời gian tuần tra liên hợp giữa Cảnh sát Việt Nam – Trung Quốc và tình hình tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; vận động ngư dân tiếp tục bám biển khai thác thủy sản trên các vùng biển thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền của Việt Nam, chấp hành nghiêm các quy định về khai thác hải sản, không sang phía Đông đường phân định Vịnh Bắc bộ đánh bắt hải sản.
Chi cục Thủy sản tổ chức tuyên truyền đến các chủ tàu cá, thuyền trưởng, thuyền viên và cán bộ xã/phường những quy định của Luật Thủy sản 2017, các văn bản hướng dẫn thi hành, quy định chống khai thác IUU; hướng dẫn các nội dung mới liên quan của Quy trình thực hiện hỗ trợ cho các chủ tàu/thuyền trưởng đi khai thác biển xa thông qua việc phát tờ rơi, đàm thoại hàng ngày qua may CX-1700; Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh phối hợp với Ban Chỉ đạo công tác Biên giới tỉnh Nghệ An tổ chức tập huấn nâng cao kiến thức pháp luật về bảo vệ chủ quyền biển, đảo và khai thác thủy sản cho 900 chủ tàu; hướng dẫn ngư dân thực hiện ghi chép, nộp nhật ký, báo cáo khai thác thủy sản, duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình đối với tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên; tổ chức ký cam kết không khai thác hải sản bất hợp pháp đối với 361 chủ tàu cá.
III. ĐÁNH GIÁ CHUNG
1. Kết quả đạt được trong tháng
UBND tỉnh đã tổ chức các cuộc họp, đoàn kiểm tra và ban hành nhiều văn bản chỉ đạo Sở, ngành địa phương khẩn trương triển khai thực hiện các nhiệm vụ chống khai thác IUU, khắc phục những tồn tại, hạn chế theo khuyến nghị của EC, chuẩn bị làm việc với Đoàn Thanh tra của Ủy ban châu Âu lần thứ 4 và đưa ra các giải pháp thực hiện một cách có hiệu quả; Các đơn vị tiếp tục thống kê, rà soát toàn bộ các tàu cá trên địa bàn; đảm bảo 100% số tàu cá hoạt động khai thác thủy sản đã được đăng kiểm, cấp giấy phép; bố trí nhân lực trực ban 24/7 hệ thống giám sát hành trình; hoạt động thanh tra, kiểm tra tại các cửa lạch, trên biển được tăng cường, kịp thời phát hiện và xử lý hành vi vi phạm.
2. Tồn tại, hạn chế
2.1. Về khung pháp lý
- Chưa có chính sách chuyển đổi nghề khai thác theo hướng giảm số lượng và cường lực tàu cá, giảm thiểu nghề khai thác ảnh hưởng nhiều đến nguồn lợi, hệ sinh thái biển.
- Thiếu các quy định về yêu cầu ngư dân phải thực hiện xóa đăng ký tàu cá khi tàu đã bán, cháy, chìm, giải bản; quy định chế tài xử lý đối với các cơ sở đăng kiểm không cập nhật dữ liệu lên hệ thống Vnfishbase.
2.2 Về quản lý đội tàu, theo dõi, kiểm tra, kiểm soát hoạt động tàu cá
a) Về quản lý đội tàu
- Một số tàu cá đã hết hạn đăng kiểm nhưng không làm thủ tục đăng kiểm; nhiều tàu cá chưa thực hiện việc cấp/cấp lại giấy phép khai thác thủy sản theo quy định nên tỷ lệ đăng kiểm tàu cá, cấp Giấy phép khai thác thủy sản còn thấp (tỷ lệ đăng kiểm đạt 70,12%, tỷ lệ cấp giấy phép đạt 89,87%).
b) Về theo dõi, kiểm tra, kiểm soát hoạt động tàu cá
- Lắp đặt thiết bị VMS chưa hoàn thành theo quy định (hiện tại còn 47 tàu chưa lắp, chiếm tỷ lệ 4,25%).
- Tình trạng tàu cá tham gia hoạt động khai thác thủy sản chưa đảm bảo đủ điều kiện, không thông báo trước khi cập cảng, rời cảng, khai thác sai vùng, chất lượng Nhật ký khai thác không đảm bảo vẫn tiếp tục diễn ra.
- Tình trạng tàu cá mất kết nối VMS, vượt ranh giới trên biển vẫn diễn ra phổ biến nhưng công tác điều tra, xử lý vi phạm hành chính còn rất hạn chế, việc xử lý vi phạm còn nhiều bất cập, mới chỉ dừng lại ở mức nhắc nhở, chưa xử phạt theo Nghị định số 42/2019/NĐ-CP nên dẫn tới tình trạng vi phạm kéo dài.
- Công tác kiểm soát tàu cá ra vào cảng còn chưa chặt chẽ, tỉ lệ giám sát sản lượng lên bến còn thấp và chưa đồng đều giữa các cảng cá; tình trạng tàu cá không cập cảnh chỉ định theo quy định vẫn diễn ra.
2.3. Về thực thi pháp luật và xử lý vi phạm
- Chưa ngăn chặn, chấm dứt được tình trạng tàu cá Nghệ An vượt ranh giới sang vùng biển nước ngoài (Trung Quốc).
- Hoạt động khai thác thủy sản trên các vùng biển Nghệ An diễn biến phức tạp, tình trạng tàu cá vi phạm vẫn xảy ra như sử dụng kích điện, sai vùng khai thác, thiếu văn bằng chứng chỉ,... Đặc biệt là các tàu cá ngoại tỉnh (Nam Định, Thanh Hóa, Hà Tĩnh) khai thác sai vùng, sử dụng công cụ kích điện,... để khai thác thủy sản trên vùng biển Nghệ An.
- Việc điều tra, xác minh đối với các tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, tàu cá mất kết nối dài ngày trên biển của các lực lượng (Biên phòng, Sở Nông nghiệp & PTNT, chính quyền địa phương) còn gặp nhiều khó khăn (việc xác định hành vi khai thác có thả lưới hay không để xử lý là rất khó, chủ yếu dựa vào lời khai của các thuyền viên và căn cứ vào tốc độ hoạt động của tàu để xác định).
- Công tác thực thi pháp luật, xử phạt các hành vi khai thác IUU còn chưa quyết liệt, đặc biệt là vi phạm khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài, mất kết nối VMS, vượt ranh giới trên biển…
3. Nguyên nhân
- Người đứng đầu chính quyền các cấp tại một số địa phương vẫn còn chủ quan, chưa quan tâm đúng mức nhiệm vụ chống khai thác IUU trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, bố trí nguồn lực, thiếu kiểm tra, giám sát dẫn đến kết quả thực hiện chuyển biến chậm.
- Những cơ sở đăng kiểm tư nhân làm đăng kiểm cho tàu cá Nghệ An chưa cập nhật dữ liệu tàu cá đã đăng kiểm vào phần mềm cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia theo quy định.
- Ý thức chấp hành pháp luật của người dân chưa cao vì lợi lích kinh tế cố tình vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp, ngắt kết nối VMS, vượt ranh giới trên biển,... nhưng công tác điều tra, xử lý còn rất hạn chế.
- Thiết bị giám sát hành trình thường xuyên xảy ra hư hỏng nhưng các đơn vị cung cấp thiết bị chậm hỗ trợ trong việc sửa chữa, khắc phục các sự cố dẫn đến tàu cá mất kết nối VMS ảnh hưởng đến hoạt động khai thác thủy sản của ngư dân.
- Bên cạnh sự vào cuộc của các lực lượng chức năng trong xử lý mất kết nối chưa kiên quyết thì căn cứ pháp lý để áp dụng chưa đầy đủ (hệ thống giám sát tàu cá chưa được đưa vào danh mục trang thiết bị được cơ quan có thẩm quyền cho phép sử dụng để xử phạt VPHC).
- Tại một số địa phương (xã Quỳnh Lập, Quỳnh Nghĩa, Sơn Hải...), có số lượng lớn tàu cá khai thác vùng khơi nhưng không có cảng cá chỉ định nên ngư dân thường cập bến cá tự phát để bốc dỡ hàng hóa, sản phẩm thủy sản, do đó việc kiểm soát, giám sát sản lượng từ khai thác gặp khó khăn. Cơ sở hạ tầng cảng cá, bến cá còn thiếu, các cửa lạch bị bồi lắng, tàu thuyền ra vào gặp nhiều khó khăn, không đảm bảo an toàn.
- Tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực của ngành thủy sản chưa đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ quản lý hoạt động khai thác thủy sản, chống khai thác IUU; trách nhiệm, nhiệm vụ được giao ngày càng tăng trong khi đó năng lực chuyên môn, lực lượng còn thiếu; một số xã, phường trọng điểm chưa có cán bộ phụ trách lĩnh vực thủy sản, bố trí kinh phí thực hiện còn hạn chế.
- Công tác tuần tra, kiểm tra, kiểm soát của các lực lượng thực thi pháp luật chưa được thường xuyên, liên tục; thực hiện kiểm tra, kiểm soát tàu cá tại các cửa biển, cảng cá chưa chặt chẽ dẫn đến chưa ngăn chặn triệt để tàu cá vi phạm khai thác IUU.
- Luật Thanh tra 2022 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2023, tuy nhiên đến nay vẫn chưa có văn bản quy định về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản dẫn đến gặp khó khăn, lúng túng khi triển khai thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát trên biển.
IV. NHIỆM VỤ, GIẢI PHÁP TRỌNG TÂM THÁNG 12/2023
1. Tiếp tục quán triệt, tổ chức thực hiện nghiêm, có kết quả các nhiệm vụ được giao theo chỉ đạo của: Thường trực Ban Bí thư, Thủ tướng Chính phủ, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia về IUU và các chỉ đạo, hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về triển khai thực hiện các giải pháp chống khai thác IUU, gỡ cảnh báo ”Thẻ vàng” của EC.
2. Tăng cường thời lượng, đổi mới cách thức, xác định đúng đối tượng tuyên truyền, hướng dẫn để người dân thực hiện nghiêm túc các quy định về chống khai thác IUU; các chính sách về hỗ trợ kinh phí cho ngư dân lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (GSHT), cước phí thuê bao GSHT, hỗ trợ cho tàu khai thác thủy sản vùng khơi trên địa bàn tỉnh Nghệ An theo Nghị quyết số 01/2023/NQ-HĐND ngày 07/7/2023 của Hội đồng nhân dân tỉnh.
3. Tổng kiểm tra, rà soát toàn bộ tàu cá trên địa bàn tỉnh đảm bảo nắm chắc thực trạng (tàu cá đã hoặc chưa đăng ký; tàu cá chưa được cấp hoặc đã hết hạn đăng kiểm, giấy phép khai thác thủy sản; tàu cá chưa lắp thiết bị GSHT; tàu cá hoạt động trên địa bàn ngoại tỉnh; tàu cá đã chuyển nhượng, mua bán, xóa đăng ký...); xử lý nghiêm, triệt để theo quy định đối tàu cá “03 không” (không đăng ký, không đăng kiểm, không có giấy phép khai thác), tàu cá không đủ điều kiện tham gia khai thác thủy sản.
4. Tổ chức làm việc, trực tiếp hướng dẫn từng chủ tàu thủ tục đăng ký, đăng kiểm, cấp giấy phép và cập nhật 100% dữ liệu tàu cá vào Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase).
5. Theo dõi, giám sát 100% tàu cá hoạt động trên biển qua hệ thống giám sát tàu cá, nắm rõ và xử lý nghiêm từng trường hợp vi phạm quy định về mất kết nối VMS; đảm bảo 100% tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên ra vào cảng (kể cả cảng cá tư nhân), xuất nhập bến phải có đầy đủ giấy tờ (đăng ký, đăng kiểm, cấp phép, đánh dấu tàu cá), có lắp đặt thiết bị VMS, đặc biệt là thiết bị VMS trên tàu phải hoạt động liên tục theo quy định.
6. Thực hiện nghiêm túc, đúng quy định kiểm tra, kiểm soát tàu cá ra vào cảng tại thực địa, 100% tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên bốc dỡ sản phẩm thủy sản khai thác tại cảng cá (kể cả cảng cá tư nhân, bến cá...) phải được giám sát và truy xuất nguồn gốc.
7. Thực hiện các biện pháp mạnh trong thực thi pháp luật và xử lý vi phạm hành chính: Tập trung điều tra, xác minh đối với các trường hợp tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, xử phạt 100% các trường hợp vi phạm; kết hợp công tác tuyên truyền, giáo dục không để tàu cá vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài trong thời gian tới; Xác minh, xử phạt 100% các trường hợp vi phạm quy định về mất kết nối VMS theo quy định, vượt ranh giới cho phép trên biển, tàu cá không thực hiện sang tên, đổi chủ theo quy định.
8. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương trong hoạt động tuần tra, kiểm tra, kiểm soát hoạt động tàu cá trên biển và xử phạt 100% hành vi khai thác IUU theo quy định.
V. ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ
Để thực hiện nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định có hiệu quả trong thời gian tới, Sở Nông nghiệp và PTNT kiến nghị một số nội dung:
1. Bộ Nông nghiệp và PTNT
- Trình cấp có thẩm quyền ban hành văn bản quy định về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản để hoạt động tuần tra, kiểm soát trên biển được triển khai có hiệu quả và đảm bảo tính răn đe.
- Bổ sung quy định về yêu cầu ngư dân phải thực hiện xóa đăng ký tàu cá khi tàu đã bán, cháy, chìm, giải bản; quy định chế tài xử lý đối với các cơ sở đăng kiểm không cập nhật dữ liệu lên hệ thống Vnfishbase
- Nâng cấp hệ thống giám sát hành trình để việc truy cập được thuận lợi.
- Bổ sung thêm các chức năng mới, thông tin hiển thị trên hệ thống như hiển thị bản đồ vệ tinh, hiện thị các thông tin về tên các địa phương ven biển nhằm phục vụ cho việc kiểm tra hành trình tàu trong tham gia khai thác tại các vùng biển xa.
- Chỉ đạo đơn vị cung cấp thiết bị bổ sung đầy đủ các thông tin chính xác của tàu cá trên hệ thống, cập nhật lại thông số các tàu nhập sai về chiều dài lớn nhất từ 24m trở lên và tàu cá có chiều dài lớn nhất dưới 24m; xoá các tàu cá đã bán ra tính khác trên hệ thống GSHT; bổ sung chức năng thông báo về mặt tín hiệu để người dân dễ dàng nhận biết.
2. UBND tỉnh Nghệ An
-Chỉ đạo UBND các huyện/thị xã ven biển tổ chức thực hiện tốt công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện nghiêm túc các quy định về chống khai thác IUU, các chính sách hỗ trợ về kinh phí cho ngư dân lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, hỗ trợ cho tàu khai thác thủy sản vùng khơi trên địa bàn tỉnh; Thường xuyên kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ chống khai thác tại địa phương, kịp thời động viên, khen thưởng gương điển hình và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân thiếu tinh thần, trách nhiệm để xảy ra sai phạm hoặc không hoàn thành nhiệm vụ, công việc được giao.
- Bố trí nguồn lực để nâng cấp Trạm bờ - Chi cục Thủy sản nhằm theo dõi, giám sát hoạt động tàu cá trên biển, đảm bảo tàu cá hoạt động đúng theo quy định; đại tu, nâng cấp đội tàu Kiểm ngư để triển khai hoạt động tuần tra, kiểm tra, kiểm soát trên biển đạt hiệu quả hơn nữa trong thời gian tới.
3. Đối với Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An
Chỉ đạo các Đồn Biên phòng tuyến biển kiên quyết không cho tàu cá xuất lạch đi khai thác trên biển khi không đủ điều kiện quy định chống khai thác IUU như: không có thiết bị giám sát hành trình, thiết bị giám sát không hoạt động, giấy phép khai thác thuỷ sản quá hạn, chưa đăng kiểm theo quy định...
Trên đây là báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong tháng 11/2023./.
1. Tổng quan chung
Nghệ An có chiều dài bờ biển trên 82 km, diện tích vùng biển 4.230 hải lý vuông, dọc bờ biển có 6 cửa lạch thuận lợi cho tàu thuyền ra vào cũng như neo đậu tránh trú ẩn. Với vị trí địa lý kinh tế - chính trị hết sức thuận lợi, vùng biển được xem là một cửa ngõ quan trọng, là “mặt tiền” không chỉ riêng của Nghệ An mà cả khu vực Bắc Trung Bộ, là cầu nối thực hiện các hoạt động giao lưu và hội nhập quốc tế. Nghệ An xác định phát triển vùng biển trở thành vùng kinh tế mũi nhọn, trong đó ưu tiên phát triển các ngành: dịch vụ cảng biển; dịch vụ du lịch biển; công nghiệp đóng và sửa chữa tàu thuyền; khai thác, nuôi trồng, chế biến hải sản.
Với những tiềm năng sẵn có, cùng các chính sách hỗ trợ, sự chỉ đạo quyết liệt từ Trung ương xuống địa phương và sự nỗ lực của người dân có thể nói trong những năm qua, kinh tế biển nói chung, kinh tế thủy sản nói riêng có những bước phát triển đáng ghi nhận. Cơ cấu kinh tế nội ngành tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, đến cuối năm 2022: Nông nghiệp: 77,52%, lâm nghiệp: 6,18%, ngư nghiệp: 16,30%. Tỷ trọng của ngành khai thác trong ngành thủy sản chiếm 63%.
2. Tàu cá, lao động khai thác thủy sản
- Số lượng tàu cá thực tế, cơ cấu theo chiều dài tàu, theo nghề khai thác:
Toàn tỉnh có 3.605 tàu thuyền khai thác thủy sản. Trong đó, tàu cá thuộc diện phải đăng ký (có chiều dài lớn nhất từ 6m trở lên) đến ngày 17/11/2023 là 2.708 chiếc, trong đó có 2.461 chiếc đã được đăng ký (đạt 90,88%) và 2.460 chiếc đã được cập nhật lên hệ thống cơ sở dữ liệu Vnfishbase (đạt 99,96%).
Nghề khai thác hải sản khá đa dạng, với nhiều loại ngư lưới cụ, tập trung chủ yếu vào 07 nhóm nghề. Trong tổng số 2.461 chiếc thuộc diện phải đăng ký thì nghề lưới Kéo với 683 tàu (chiếm 27,75% tổng số), nghề lưới Vây với 136 tàu (chiếm 5,53% tổng số), nghề lưới Rê với 843 tàu (chiếm 34,25% tổng số), nghề Câu với 162 tàu (chiếm 6,58% tổng số), nghề Chụp với 481 tàu (chiếm 19,54% tổng số), nghề dịch vụ hậu cần với 30 tàu (chiếm 1,22% tổng số) và nghề khác với 126 tàu (chiếm 5,12% tổng số). Cơ cấu các nghề khai thác từng bước ổn định về số lượng tàu và phát triển chiều sâu.
- Lao động khai thác thủy sản
Lao động khai thác thủy sản không ngừng nâng cao năng lực trình độ chuyên môn, đến 17/11/2023 số lượng lao động tham gia khai thác thủy sản toàn tỉnh trên 16.583 người. Trong đó, số lao động khai thác vùng khơi là 8.334 người, số lao động khai thác vùng lộng là 3.109 người, số lao động khai thác vùng ven bờ là 5.140 người.
3. Sản lượng khai thác
- Tổng sản lượng khai thác năm 2022 đạt 201.198,1 tấn, giá trị đạt 4.788,07 tỷ đồng, trong đó khai thác biển đạt 193.885,3 tấn, bằng 106,53% so với kế hoạch năm, bằng 100,47% so với cùng kỳ năm trước; khai thác nội đồng đạt 7.312,8 tấn, bằng 146,26% so với kế hoạch năm, bằng 105,68% so với cùng kỳ năm trước.
- Kế hoạch năm 2023: Sản lượng khai thác: 192.000 tấn, trong đó: khai thác biển: 187.000 tấn, khai thác nội đồng: 5.000 tấn.
- Sản lượng khai thác thủy sản trong tháng 11/2023 ước đạt 13.676 tấn, giá trị ước đạt 295,4 tỷ đồng; trong đó khai thác biển đạt 12.998 tấn, bằng 6,95% so với kế hoạch năm, bằng 102,45% so với cùng kỳ năm trước; khai thác nội đồng đạt 678 tấn, bằng 13,56% so với kế hoạch năm, bằng 100,74% so với cùng kỳ năm trước.
- Lũy kế đến 17/11/2023, sản lượng khai thác đạt 192.578/KH 192.000 tấn, giá trị ước đạt 4.492,5 tỷ đồng, đạt 100,3% so với kế hoạch năm, bằng 103,12% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó khai thác biển đạt 185.663 tấn, bằng 99,29% so với kế hoạch năm, bằng 103,09% so với cùng kỳ năm trước; khai thác nội đồng đạt 6.915 tấn, bằng 138,3% so với kế hoạch năm, bằng 103,94% so với cùng kỳ năm trước.
4. Cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá
- Về cảng cá: đã có 04 cảng cá được Nhà nước đầu tư xây dựng (gồm cảng cá Quỳnh Phương, cảng cá Lạch Quèn, cảng cá Lạch Vạn và cảng cá Cửa Hội). Đến thời điểm hiện tại, cả 4 cảng cá trên đã được tỉnh Nghệ An công bố mở cảng, đều là cảng cá loại II. Trong số các cảng cá này, đã có 03 cảng cá được công bố là cảng cá chỉ định, có đủ hệ thống xác nhận nguồn gốc thủy sản từ khai thác.
- Về khu neo đậu tránh trú bão cho tàu cá: Nghệ An được quy hoạch 05 khu neo đậu tránh trú bão (KNĐTTB) với tổng sức chứa cho tàu cá vào tránh trú bão là 3.100 chiếc; trong đó có 01 KNĐTTB cấp vùng và 04 KNĐTTB cấp tỉnh.
Đến nay, cả 05 KNĐTTB cho tàu cá trên địa bàn tỉnh Nghệ An đều đã được Bộ Nông nghiệp và PTNT công bố đủ điều kiện hoạt động với tổng sức chứa đạt 2.000 tàu thuyền các loại, bằng 65% công suất neo đậu so với quy hoạch.
II. KẾT QUẢ CHỐNG KHAI THÁC IUU CỦA ĐỊA PHƯƠNG TRONG THÁNG 11/2023
1. Chỉ đạo của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh
- Thực hiện Thông báo số 412/TB-VPCP ngày 12/10/2023 của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tại Hội nghị thúc đẩy các giải pháp chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, chuẩn bị đón và làm việc với Đoàn Thanh tra của Ủy ban châu Âu, ngày 17/10/2023, UBND tỉnh đã ban hành Công văn số 8797/UBND-NN về việc tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, hành động quyết liệt thực hiện các giải pháp chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
- Thực hiện Công điện số 1058/CĐ-TTg ngày 04/11/2023 của Thủ tướng Chính phủ về việc tập trung thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp cấp bách, trọng tâm chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu; Thông báo số 468/TB-VPCP ngày 06/11/2023 của Văn phòng Chính phủ về kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Lưu Quang tại cuộc họp với Bộ Nông nghiệp và PTNT về một số nhiệm vụ cấp bách, khó khăn cần tháo gỡ trong lĩnh vực thủy sản và lâm nghiệp, UBND tỉnh Nghệ An đã giao Sở Nông nghiệp và PTNT chủ trì, phối hợp với các cơ quan có liên quan tham mưu UBND tỉnh triển khai thực hiện tại các Công văn: số 9577/UBND-NN ngày 08/11/2023, số 9824/UBND-NN ngày 16/11/2023.
- Chỉ đạo Sở Nông nghiệp và PTNT (cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo IUU tỉnh Nghệ An) tham mưu, xây dựng báo cáo kết quả triển khai thực hiện chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh Nghệ An gửi cấp trên theo quy định.
2. Hoạt động của Ban chỉ đạo tỉnh Nghệ An về IUU
Ban chỉ đạo tỉnh về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (gọi tắt là Ban Chỉ đạo IUU) được thành lập tại Quyết định số 3787/QĐ-UBND ngày 26/9/2019 của UBND tỉnh Nghệ An; hoạt động theo Quy chế được ban hành tại Quyết định số 128/QĐ-UBND ngày 13/01/2020 của UBND tỉnh Nghệ An. Ban chỉ đạo IUU tỉnh được kiện toàn kịp thời khi có sự thay đổi thành viên.
- Thực hiện Quy chế hoạt động, trong tháng 11/2023 Ban chỉ đạo IUU đã:
+ Tổ chức 01 cuộc Hội nghị sơ kết, đánh giá công tác phối kết hợp giữa các cơ quan, lực lượng chức năng trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định.
+ Sở Nông nghiệp và PTNT (Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo) tổ chức các Đoàn công tác làm việc trực tiếp với các huyện/thị xã, xã/phường ven biển về công tác triển khai các nhiệm vụ được UBND tỉnh giao, về việc đôn đốc triển khai thực hiện Nghị quyết số 01/2023/NQ-HĐND về một số chính sách hỗ trợ cho tàu cá khai thác thủy sản vùng khơi trên địa bàn tỉnh Nghệ An và kịp thời ban hành văn bản chỉ đạo, đôn đốc, hướng dẫn tổ chức triển khai Luật Thủy sản, khắc phục các tồn tại, hạn chế trong thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU.
+ Thực hiện các Thông báo kết luận cuộc họp của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU, Ban Chỉ đạo IUU tỉnh đã ban hành các văn bản để chỉ đạo các sở, ban, ngành và UBND các huyện, thị ven biển thực hiện nghiêm túc, trong đó yêu cầu người đứng đầu đơn vị, địa phương phải chịu trách nhiệm nếu để tình trạng vi phạm khai thác IUU diễn ra.
+ Chỉ đạo Ban Chỉ đạo IUU cấp huyện tập trung triển khai thực hiện công tác chống khai thác IUU tại địa phương theo các nhiệm vụ đã được UBND giao.
3. Kết quả thực hiện
3.1. Công tác quản lý tàu cá
- Việc công bố hạn ngạch giấy phép khai thác vùng lộng, ven bờ và ban hành tiêu chí đặc thù của địa phương; hạn ngạch giấy phép vùng khơi được giao được thực hiện tại Quyết định số 5423/QĐ-UBND ngày 27/12/2019 về việc công bố hạn ngạch Giấy phép khai thác thủy sản trên biển tại vùng lộng và vùng ven bờ của tỉnh Nghệ An và Quyết định số 18/2020/QĐ-UBND ban hành Quy định tiêu chí đặc thù và quy trình xét duyệt hồ sơ đề nghị cấp văn bản chấp thuận đóng mới, cải hoán, thuê, mua tàu cá hoạt động trên biển thuộc địa bàn tỉnh Nghệ An (đã được sửa đổi, bổ sung tại Quyết định số 39/2022/QĐ-UBND ngày 08/8/2022).
Trên cơ sở hạn ngạch được phân bổ, Nghệ An được cấp 1.242 Giấy phép khai thác thủy sản ở vùng khơi; 654 Giấy phép khai thác vùng lộng; 1.953 Giấy phép khai thác thủy sản vùng ven bờ với các nghề sau: lưới kéo, lưới rê, lưới vây, câu, chụp, hậu cần đánh bắt nguồn lợi thủy sản, lồng bẫy và nghề khác.
- Kết quả thực hiện đăng ký tàu cá, đăng kiểm; đánh dấu tàu cá; cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm:
+ Công tác đăng ký tàu cá: Số giấy chứng nhận đăng ký tàu cá đã cấp trong tháng 11/2023 (đến ngày 17/11/2023) là 43 chiếc. Đến nay, tổng số tàu cá toàn tỉnh đã được cấp đăng ký 2.461 chiếc, bằng 90,88%.
Ngoài các tàu cá đã được thống kê, Sở Nông nghiệp và PTNT đã chỉ đạo Chi cục Thủy sản phối hợp với các địa phương tuyên truyền, hướng dẫn các chủ tàu làm thủ tục xóa đăng ký đối với các tàu cháy, chìm, giải bản, thuộc diện mất tích và bán ngoại tỉnh chưa làm thủ tục xóa đăng ký đồng thời đảm bảo các tàu đã bị xóa đăng ký không tham gia hoạt động khai thác tại địa phương (đến 17/11/2023, toàn tỉnh có 255 tàu cá thuộc các trường hợp cháy, chìm, giải bản, thuộc diện mất tích và bán ngoại tỉnh chưa làm thủ tục xóa đăng ký).
+ Công tác đăng kiểm tàu cá: số tàu còn hạn đăng kiểm là 1.247/1.644 chiếc thuộc diện phải đăng kiểm, đạt 75,85% số tàu ≥ 12m.
+ Công tác đánh dấu tàu cá: Hiện tại công tác đánh dấu tàu cá tại các địa phương đã được thực hiện đảm bảo theo đúng quy định.
+ Cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm tàu cá: Đã cấp trong tháng 11/2023 là 30 tàu (cấp mới 29 tàu, cấp lại 01 tàu). Tính đến ngày 17/11/2023 số tàu cá đã cấp giấy chứng nhận ATTP còn hạn là 915/1.107 tàu, đạt 82,66% so với tổng số tàu cá phải cấp.
- Kết quả thực hiện quản lý, cấp giấy phép khai thác thủy sản:
+ Trong tháng 11/2023 đã cấp lại 35 giấy phép. Đến nay tổng số tàu đã cấp phép đang còn hạn 2.220/2.461 tàu, đạt 90,21% số tàu ≥ 6m, đạt 100% số tàu đang hoạt động khai thác. (Chi tiết tại phụ lục 1 kèm theo).
Bên cạnh đó, trong tháng 11/2023 Chi cục Thủy sản đã tiến hành thu hồi 09 Giấy phép khai thác thủy sản đối với tàu cá đã xóa đăng ký.
- Kết quả thực hiện cập nhật dữ liệu tàu cá trên VN-Fishbase: Việc cập nhật dữ liệu tàu cá lên phần mềm VNFishbase được thực hiện thường xuyên và đầy đủ. Tổng số tàu cá đã cập nhật lên phần mềm là 2.460 chiếc đạt 99,96% tổng số tàu cá đã đăng ký.
3.2. Kết quả lắp đặt thiết bị giám sát hành trình tàu cá
- Tính đến ngày 16/11/2023, tỉnh Nghệ An có 1.060/1.107 tàu cá đã lắp đặt thiết bị GSHT, đạt tỷ lệ 95,75%.
- Số tàu cá chưa thực hiện việc lắp đặt VMS: 47 chiếc, chiếm tỷ lệ 4,25%. (Danh sách các tàu cá chưa lắp thiết bị VMS tại Phụ lục 3 kèm theo)
3.3. Về theo dõi, kiểm tra, kiểm soát hoạt động tàu cá thông qua VMS
* Công tác tổ chức trực theo dõi, giám sát hoạt động tàu cá:
Tổ chức trực ban 24/24 giờ tại Trạm bờ - Chi cục Thủy sản nhằm theo dõi, thông tin cho chủ tàu cá về việc tàu mất kết nối VMS, vượt ranh giới trên biển, yêu cầu thực hiện đúng quy định pháp luật; tổng hợp, lập danh sách và trao đổi thông tin giữa các lực lượng chức năng để phối hợp, xử lý.
* Kết quả theo dõi, xử lý:
- Số liệu tàu cá mất kết nối GSHT trên biển:
Trong tháng 11/2023, số tàu cá mất kết nối VMS trên biển là 1.643 lượt tàu (tàu cá có Lmax từ 15m - 24m: 991 lượt tàu; tàu cá có Lmax từ 24m trở lên: 652 lượt tàu). Trong đó, số tàu cá mất kết nối quá 10 ngày trên biển là 11 lượt tàu (tàu cá có Lmax từ 15m - 24m: 08 lượt tàu; tàu cá có Lmax ≥ 24m: 03 lượt tàu).
Lũy kế 11 tháng đầu năm 2023: tổng số tàu cá mất kết nối VMS trên biển là 16.480 lượt tàu (tàu cá có Lmax từ 15m - 24m: 7.640 lượt tàu, tàu cá Lmax từ 24m trở lên: 8.840 lượt tàu). Trong đó số tàu cá mất kết nối quá 10 ngày trên biển là: 438 lượt tàu (tàu cá có Lmax từ 15m - 24m: 283 lượt tàu; tàu cá có Lmax ≥ 24m: 155 lượt tàu).
+ Nguyên nhân: Thiết bị GSHT bị hỏng, hoạt động chập chờn; nguồn điện cung cấp cho thiết bị GSHT hoạt động bị hỏng, một số tàu cá khi gặp thời tiết xấu trên biển nên chủ tàu ngắt hệ thống điện để đảm bảo an toàn, chống cháy nổ, tàu về cảng kết thúc chuyến biển nên chủ tàu tắt nguồn thiết bị, hết hạn cước thuê bao....
+ Biện pháp xử lý: Đối với trường hợp tàu cá mất kết nối, cán bộ trực ban sẽ liên lạc để nhắc nhở, yêu cầu các tàu cá kiểm tra lại thiết bị, duy trì hoạt động thiết bị Giám sát hành trình 24/24 từ khi rời cảng đến khi cập cảng theo đúng quy định. Ngoài ra, phát thông báo qua kênh đàm thoại 7918.KHz định kỳ, thường xuyên.
Riêng đối với nhóm tàu cá mất kết nối quá 10 ngày: các cơ quan, đơn vị đã có những biện pháp xử lý: (i) Lập biên bản nhắc nhở; yêu cầu chủ tàu khắc phục, cam kết duy trì hoạt động GSHT theo đúng quy định và chấp hành các quy định khác về hoạt động khai thác hải sản; (ii) Yêu cầu cảng cá không cho tàu cá bốc dỡ thủy sản, xuất lạch khi chưa có biên bản giải trình, làm rõ lý do mất kết nối, chưa nạp cước thuê bao duy trì hoạt động GSHT theo quy định; (iii) Yêu cầu các đơn vị cung cấp GSHT kiểm tra tình trạng hoạt động của thiết bị GSHT để làm rõ nguyên nhân tàu cá mất kết nối.
Số tàu cá mất kết nối GSHT quá 10 ngày đã xử lý: 432/438 lượt tàu, chưa xử lý: 06 lượt tàu.
- Số liệu tàu cá vượt qua đường ranh giới cho phép trên biển:
Trong tháng 11/2023, số tàu cá vượt qua đường ranh giới cho phép trên biển là 04 lượt tàu (tàu cá có Lmax từ 15m - 24m: 01 lượt tàu, tàu cá có Lmax từ 24m trở lên: 03 lượt tàu).
Lũy kế 11 tháng đầu năm 2023: số tàu cá vượt qua đường ranh giới cho phép trên biển 125 lượt (tàu cá có Lmax từ 15m - 24m: 46 lượt tàu, tàu cá có Lmax từ 24m trở lên: 79 lượt tàu).
+ Nguyên nhân: Do ngư trường khai thác xa nên các tàu cá chạy tắt qua đường ranh giới để tiết kiệm nhiên liệu, một số tàu cá bị hỏng thiết bị định vị, hỏng máy thả trôi tàu nên bị trôi dạt qua đường ranh giới cho phép trên biển...
+ Biện pháp xử lý: Cán bộ trực ban liên lạc với chủ tàu/thuyền trưởng và yêu cầu tàu cá quay lại vùng hoạt động theo quy định; tuyên truyền nhắc nhở thuyền trưởng không khai thác ở vùng biển nước ngoài. Ngoài ra, phát thông báo qua kênh đàm thoại 7918.KHz định kỳ, thường xuyên.
Phối hợp với lực lượng Biên phòng cung cấp dữ liệu để xử lý đối với những tàu cá vi phạm theo quy định.
(Danh sách chi tiết tại các Phụ lục 4, 5 và 6 kèm theo)
3.4. Về kiểm tra, giám sát tàu cá và sản lượng bốc dỡ qua cảng
- Công tác tổ chức kiểm tra, giám sát của BQL cảng cá: Ban Quản lý cảng cá Nghệ An có 04 cảng cá gồm: Cảng cá Cửa Hội, Lạch Vạn, Lạch Quèn, Quỳnh Phương. Tổng số cán bộ, công nhân viên chức toàn Ban Quản lý cảng cá là 30 người, nhân lực tại mỗi cảng từ 5-7 người/cảng. Tại 04 cảng cá được đầu tư các trang thiết bị (hệ thống camera, điện thoại, máy tính, bộ đàm...) để thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát tàu cá qua cảng. Công tác theo dõi, kiểm tra, kiểm soát hoạt động tàu cá tại cảng cá về cơ bản đã được tổ chức triển khai theo quy định tại Thông tư số 21/2018/TT-BNNPTNT và Thông tư số 01/2022/TT-BNNPTNT.
- Kết quả thực hiện kiểm tra, giám sát tại cảng cá:
+ Số lượt tàu thông báo cập cảng tháng 11/2023 là 229 lượt; số lượt tàu được giám sát là 220 lượt tàu với sản lượng được giám sát là 442,97 tấn.
Lũy kế 11 tháng năm 2023: Số lượt tàu thông báo cập cảng là 3.142 lượt; số lượt tàu được giám sát là 3.114 lượt với sản lượng được giám sát là 5.002,84 tấn.
+ Việc ghi, nộp nhật ký dần được cải thiện hơn, ngư dân đã chủ động ghi nhật ký khai thác và nộp cho cảng cá khá kịp thời, tuy nhiên chất lượng nhật ký khai thác chưa cao (vẫn còn tình trạng ghi số mẻ khai thác ít, số lượng không chính xác, thiếu thông tin,..). Trong tháng 11/2023 đã thu được 220 nhật ký KTTS. 11 tháng đầu năm 2023 đã thu: 2.855 nhật ký.
- Công tác tổ chức kiểm tra, xử phạt VPHC của văn phòng IUU tại cảng:
Hiện có 04 Tổ công tác Liên ngành được bố trí tại 04 cảng cá, mỗi tổ có 5-7 người gồm các lực lượng: Chi cục Thủy sản, Bộ đội Biên phòng, Cảng cá. Các Tổ công tác Liên ngành thực hiện nhiệm vụ theo Kế hoạch Thanh tra, kiểm soát nghề cá do UBND tỉnh ban hành, Thông tư số 21/2018/ TT-BNNPTNT, TT01/2022/TT-BNNPTNT.
* Kết quả kiểm tra của các Tổ:
- Trong tháng 11/2023 các Tổ đã kiểm tra 164 lượt tàu rời cảng, kiểm tra 171 lượt tàu cá cập cảng với tổng sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng cá là 400,47 tấn.
- Lũy kế 11 tháng đầu năm 2023: các Tổ đã kiểm tra 2.635 lượt tàu rời cảng, kiểm tra 2.321 lượt tàu cá cập cảng với tổng sản lượng thủy sản bốc dỡ qua cảng 4.169,30 tấn.
* Về xử phạt: Đối với các tàu cá mất kết nối GSHT, sau khi có Thông báo của Chi cục Thủy sản, các Tổ công tác Liên ngành đã phối hợp với Đồn Biên phòng, Chính quyền địa phương làm việc với các chủ tàu cá để xác định nguyên nhân và có biện pháp nhắc nhở và cam kết không tái phạm.
3.5. Về xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác
Đến nay, Cảng cá và Chi cục Thủy sản chưa nhận được hồ sơ của các tổ chức, cá nhân nào yêu cầu biên nhận, cấp giấy xác nhận nguồn gốc nguyên liệu thuỷ sản, chứng nhận nguồn gốc nguyên liệu thủy sản.
3.6. Về thực thi pháp luật, kiểm tra, xử lý vi phạm
- Công tác tổ chức thực hiện: Việc thực thi pháp luật, kiểm tra, xử lý vi phạm trong lĩnh vực khai thác thủy sản được thực hiện chủ yếu bởi Sở Nông nghiệp và PTNT (trực tiếp là Chi cục Thủy sản) và Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh Nghệ An.
Tại Chi cục Thủy sản, phòng Thanh tra, pháp chế và 03 Trạm Thủy sản là bộ phận trực tiếp chủ trì thực hiện chức năng, nhiệm vụ thanh tra, kiểm tra chuyên ngành thủy sản. Số lượng cán bộ, công chức được giao nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành, Kiểm ngư: 17 người. (Trong đó 02 tàu công vụ bố trí 12 người)
Để thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát trên biển, Chi cục Thủy sản Nghệ An được trang bị 02 tàu Kiểm ngư: KN-688-NA (công suất 1.100cv), VN-93967-KN (công suất 660cv); 02 xuồng công suất 40cv.
- Lập danh sách tàu cá vi phạm IUU; danh sách tàu cá có nguy cơ cao vi phạm IUU: định kỳ hàng tuần, hàng tháng lập thống kê, lập danh sách tàu cá vi phạm IUU, tàu cá có nguy cơ cao vi phạm IUU gửi Tổng cục Thủy sản và Sở Nông nghiệp & PTNT 28 tỉnh, thành phố ven biển.
- Kết quả ngăn chặn, chấm dứt tình trạng tàu cá Việt Nam vi phạm khai thác hải sản ở vùng biển nước ngoài:
Tháng 11/2023, Bộ Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh tiếp tục phối hợp với Sở Ngoại vụ, Sở Nông nghiệp và PTNT (Chi cục Thủy sản), UBND huyện Quỳnh Lưu tổ chức điều tra, xác minh, hoàn chỉnh hồ sơ xử lý 04 tàu cá mang biển kiểm soát Nghệ An vượt ranh giới sang vùng biển nước ngoài theo thông báo của Bộ Tham mưu Bộ đội biên phòng.
Năm 2023 đến thời điểm báo cáo, Nghệ An có 33 tàu cá vượt ranh giới vào vùng biển Trung Quốc. Qua điều tra xác định: 08 tàu cá có hành vi vi phạm về thiết bị GSHT khi hoạt động trên biển và khai thác thủy sản sai vùng. Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 08 chủ tàu cá với tổng số tiền: 190 triệu đồng.
- Kết quả xử lý đối với các vi phạm về khai thác IUU:
+ Kết quả tháng 11/2023:
Chi cục Thủy sản thành lập 03 đoàn kiểm tra sử dụng tàu kiểm ngư, xuồng công tác thực hiện tuần tra, kiểm soát trên biển 13 ngày công tác, kiểm tra 37 lượt phương tiện. Qua kiểm tra các Đoàn đã phát hiện và lập biên bản vi phạm hành chính đối với 01 vụ/01 đối tượng/01 phương tiện và bàn giao cho Thanh tra Sở Nông nghiệp và PTNT xử phạt vi phạm hành chính với tổng số tiền: 2,5 triệu đồng.
Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng chỉ đạo các đồn Biên phòng tuyến biển và Hải đội 2 tổ chức tuần tra, kiểm tra, kiểm soát vùng biển, khu vực cửa sông, cửa lạch, tìm kiếm cứu nạn được 36 đợt/119 lượt cán bộ, chiến sỹ; kiểm tra, kiểm soát xuất, nhập tại cửa sông, cửa lạch và bến đậu được 4.077 lượt phương tiện/22.468 lượt lao động đảm bảo chặt chẽ, đúng quy định. Qua kiểm tra Bộ Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh đã phát hiện, xử phạt vi phạm hành chính 03 vụ/03 đối tượng/03 phương tiện với số tiền phạt 7,4 triệu đồng.
+ Lũy kế 11 tháng năm 2023:
Chi cục Thủy sản thành lập 37 đoàn kiểm tra sử dụng tàu kiểm ngư, xuồng công tác thực hiện tuần tra, kiểm soát trên biển 147 ngày công tác, kiểm tra được 608 lượt phương tiện. Qua kiểm tra đã phát hiện và xử phạt vi phạm hành chính 65 vụ/65 đối tượng/65 phương tiện với số tiền phạt: 128,3 triệu đồng. Tịch thu 01 bộ kích điện. Bàn giao các Đồn Biên phòng tuyến biển, Thanh tra Sở Nông nghiệp và PTNT xử phạt vi phạm hành chính theo quy định 15 vụ/15 đối tượng/15 phương tiện với tổng số tiền phạt 52 triệu đồng.
Các Đồn Biên phòng tuyến biển và Hải đội 2 tổ chức phối hợp lực lượng tuần tra, kiểm soát tại các cửa lạch, bãi ngang được 533 đợt/47.969 lượt phương tiện/244.837 lượt lao động. Xử phạt vi phạm hành chính 77 vụ/97 đối tượng/97 phương tiện với tổng số tiền xử phạt là 635 triệu đồng. Tịch thu 08 bộ kích điện, 200m dây điện.
3.7. Công tác tập huấn, truyền thông về IUU
Tiếp tục thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật đến các chủ tàu, ngư dân thực hiện tốt Luật Thủy sản năm 2017, các quy định về chống khai thác IUU và các quy định khác của pháp luật về thủy sản; tích cực tuyên truyền, thông báo cho ngư dân về thời gian tuần tra liên hợp giữa Cảnh sát Việt Nam – Trung Quốc và tình hình tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; vận động ngư dân tiếp tục bám biển khai thác thủy sản trên các vùng biển thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền của Việt Nam, chấp hành nghiêm các quy định về khai thác hải sản, không sang phía Đông đường phân định Vịnh Bắc bộ đánh bắt hải sản.
Chi cục Thủy sản tổ chức tuyên truyền đến các chủ tàu cá, thuyền trưởng, thuyền viên và cán bộ xã/phường những quy định của Luật Thủy sản 2017, các văn bản hướng dẫn thi hành, quy định chống khai thác IUU; hướng dẫn các nội dung mới liên quan của Quy trình thực hiện hỗ trợ cho các chủ tàu/thuyền trưởng đi khai thác biển xa thông qua việc phát tờ rơi, đàm thoại hàng ngày qua may CX-1700; Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh phối hợp với Ban Chỉ đạo công tác Biên giới tỉnh Nghệ An tổ chức tập huấn nâng cao kiến thức pháp luật về bảo vệ chủ quyền biển, đảo và khai thác thủy sản cho 900 chủ tàu; hướng dẫn ngư dân thực hiện ghi chép, nộp nhật ký, báo cáo khai thác thủy sản, duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình đối với tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên; tổ chức ký cam kết không khai thác hải sản bất hợp pháp đối với 361 chủ tàu cá.
III. ĐÁNH GIÁ CHUNG
1. Kết quả đạt được trong tháng
UBND tỉnh đã tổ chức các cuộc họp, đoàn kiểm tra và ban hành nhiều văn bản chỉ đạo Sở, ngành địa phương khẩn trương triển khai thực hiện các nhiệm vụ chống khai thác IUU, khắc phục những tồn tại, hạn chế theo khuyến nghị của EC, chuẩn bị làm việc với Đoàn Thanh tra của Ủy ban châu Âu lần thứ 4 và đưa ra các giải pháp thực hiện một cách có hiệu quả; Các đơn vị tiếp tục thống kê, rà soát toàn bộ các tàu cá trên địa bàn; đảm bảo 100% số tàu cá hoạt động khai thác thủy sản đã được đăng kiểm, cấp giấy phép; bố trí nhân lực trực ban 24/7 hệ thống giám sát hành trình; hoạt động thanh tra, kiểm tra tại các cửa lạch, trên biển được tăng cường, kịp thời phát hiện và xử lý hành vi vi phạm.
2. Tồn tại, hạn chế
2.1. Về khung pháp lý
- Chưa có chính sách chuyển đổi nghề khai thác theo hướng giảm số lượng và cường lực tàu cá, giảm thiểu nghề khai thác ảnh hưởng nhiều đến nguồn lợi, hệ sinh thái biển.
- Thiếu các quy định về yêu cầu ngư dân phải thực hiện xóa đăng ký tàu cá khi tàu đã bán, cháy, chìm, giải bản; quy định chế tài xử lý đối với các cơ sở đăng kiểm không cập nhật dữ liệu lên hệ thống Vnfishbase.
2.2 Về quản lý đội tàu, theo dõi, kiểm tra, kiểm soát hoạt động tàu cá
a) Về quản lý đội tàu
- Một số tàu cá đã hết hạn đăng kiểm nhưng không làm thủ tục đăng kiểm; nhiều tàu cá chưa thực hiện việc cấp/cấp lại giấy phép khai thác thủy sản theo quy định nên tỷ lệ đăng kiểm tàu cá, cấp Giấy phép khai thác thủy sản còn thấp (tỷ lệ đăng kiểm đạt 70,12%, tỷ lệ cấp giấy phép đạt 89,87%).
b) Về theo dõi, kiểm tra, kiểm soát hoạt động tàu cá
- Lắp đặt thiết bị VMS chưa hoàn thành theo quy định (hiện tại còn 47 tàu chưa lắp, chiếm tỷ lệ 4,25%).
- Tình trạng tàu cá tham gia hoạt động khai thác thủy sản chưa đảm bảo đủ điều kiện, không thông báo trước khi cập cảng, rời cảng, khai thác sai vùng, chất lượng Nhật ký khai thác không đảm bảo vẫn tiếp tục diễn ra.
- Tình trạng tàu cá mất kết nối VMS, vượt ranh giới trên biển vẫn diễn ra phổ biến nhưng công tác điều tra, xử lý vi phạm hành chính còn rất hạn chế, việc xử lý vi phạm còn nhiều bất cập, mới chỉ dừng lại ở mức nhắc nhở, chưa xử phạt theo Nghị định số 42/2019/NĐ-CP nên dẫn tới tình trạng vi phạm kéo dài.
- Công tác kiểm soát tàu cá ra vào cảng còn chưa chặt chẽ, tỉ lệ giám sát sản lượng lên bến còn thấp và chưa đồng đều giữa các cảng cá; tình trạng tàu cá không cập cảnh chỉ định theo quy định vẫn diễn ra.
2.3. Về thực thi pháp luật và xử lý vi phạm
- Chưa ngăn chặn, chấm dứt được tình trạng tàu cá Nghệ An vượt ranh giới sang vùng biển nước ngoài (Trung Quốc).
- Hoạt động khai thác thủy sản trên các vùng biển Nghệ An diễn biến phức tạp, tình trạng tàu cá vi phạm vẫn xảy ra như sử dụng kích điện, sai vùng khai thác, thiếu văn bằng chứng chỉ,... Đặc biệt là các tàu cá ngoại tỉnh (Nam Định, Thanh Hóa, Hà Tĩnh) khai thác sai vùng, sử dụng công cụ kích điện,... để khai thác thủy sản trên vùng biển Nghệ An.
- Việc điều tra, xác minh đối với các tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, tàu cá mất kết nối dài ngày trên biển của các lực lượng (Biên phòng, Sở Nông nghiệp & PTNT, chính quyền địa phương) còn gặp nhiều khó khăn (việc xác định hành vi khai thác có thả lưới hay không để xử lý là rất khó, chủ yếu dựa vào lời khai của các thuyền viên và căn cứ vào tốc độ hoạt động của tàu để xác định).
- Công tác thực thi pháp luật, xử phạt các hành vi khai thác IUU còn chưa quyết liệt, đặc biệt là vi phạm khai thác bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài, mất kết nối VMS, vượt ranh giới trên biển…
3. Nguyên nhân
- Người đứng đầu chính quyền các cấp tại một số địa phương vẫn còn chủ quan, chưa quan tâm đúng mức nhiệm vụ chống khai thác IUU trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, bố trí nguồn lực, thiếu kiểm tra, giám sát dẫn đến kết quả thực hiện chuyển biến chậm.
- Những cơ sở đăng kiểm tư nhân làm đăng kiểm cho tàu cá Nghệ An chưa cập nhật dữ liệu tàu cá đã đăng kiểm vào phần mềm cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia theo quy định.
- Ý thức chấp hành pháp luật của người dân chưa cao vì lợi lích kinh tế cố tình vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp, ngắt kết nối VMS, vượt ranh giới trên biển,... nhưng công tác điều tra, xử lý còn rất hạn chế.
- Thiết bị giám sát hành trình thường xuyên xảy ra hư hỏng nhưng các đơn vị cung cấp thiết bị chậm hỗ trợ trong việc sửa chữa, khắc phục các sự cố dẫn đến tàu cá mất kết nối VMS ảnh hưởng đến hoạt động khai thác thủy sản của ngư dân.
- Bên cạnh sự vào cuộc của các lực lượng chức năng trong xử lý mất kết nối chưa kiên quyết thì căn cứ pháp lý để áp dụng chưa đầy đủ (hệ thống giám sát tàu cá chưa được đưa vào danh mục trang thiết bị được cơ quan có thẩm quyền cho phép sử dụng để xử phạt VPHC).
- Tại một số địa phương (xã Quỳnh Lập, Quỳnh Nghĩa, Sơn Hải...), có số lượng lớn tàu cá khai thác vùng khơi nhưng không có cảng cá chỉ định nên ngư dân thường cập bến cá tự phát để bốc dỡ hàng hóa, sản phẩm thủy sản, do đó việc kiểm soát, giám sát sản lượng từ khai thác gặp khó khăn. Cơ sở hạ tầng cảng cá, bến cá còn thiếu, các cửa lạch bị bồi lắng, tàu thuyền ra vào gặp nhiều khó khăn, không đảm bảo an toàn.
- Tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực của ngành thủy sản chưa đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ quản lý hoạt động khai thác thủy sản, chống khai thác IUU; trách nhiệm, nhiệm vụ được giao ngày càng tăng trong khi đó năng lực chuyên môn, lực lượng còn thiếu; một số xã, phường trọng điểm chưa có cán bộ phụ trách lĩnh vực thủy sản, bố trí kinh phí thực hiện còn hạn chế.
- Công tác tuần tra, kiểm tra, kiểm soát của các lực lượng thực thi pháp luật chưa được thường xuyên, liên tục; thực hiện kiểm tra, kiểm soát tàu cá tại các cửa biển, cảng cá chưa chặt chẽ dẫn đến chưa ngăn chặn triệt để tàu cá vi phạm khai thác IUU.
- Luật Thanh tra 2022 có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2023, tuy nhiên đến nay vẫn chưa có văn bản quy định về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản dẫn đến gặp khó khăn, lúng túng khi triển khai thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát trên biển.
IV. NHIỆM VỤ, GIẢI PHÁP TRỌNG TÂM THÁNG 12/2023
1. Tiếp tục quán triệt, tổ chức thực hiện nghiêm, có kết quả các nhiệm vụ được giao theo chỉ đạo của: Thường trực Ban Bí thư, Thủ tướng Chính phủ, Trưởng ban Chỉ đạo quốc gia về IUU và các chỉ đạo, hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về triển khai thực hiện các giải pháp chống khai thác IUU, gỡ cảnh báo ”Thẻ vàng” của EC.
2. Tăng cường thời lượng, đổi mới cách thức, xác định đúng đối tượng tuyên truyền, hướng dẫn để người dân thực hiện nghiêm túc các quy định về chống khai thác IUU; các chính sách về hỗ trợ kinh phí cho ngư dân lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (GSHT), cước phí thuê bao GSHT, hỗ trợ cho tàu khai thác thủy sản vùng khơi trên địa bàn tỉnh Nghệ An theo Nghị quyết số 01/2023/NQ-HĐND ngày 07/7/2023 của Hội đồng nhân dân tỉnh.
3. Tổng kiểm tra, rà soát toàn bộ tàu cá trên địa bàn tỉnh đảm bảo nắm chắc thực trạng (tàu cá đã hoặc chưa đăng ký; tàu cá chưa được cấp hoặc đã hết hạn đăng kiểm, giấy phép khai thác thủy sản; tàu cá chưa lắp thiết bị GSHT; tàu cá hoạt động trên địa bàn ngoại tỉnh; tàu cá đã chuyển nhượng, mua bán, xóa đăng ký...); xử lý nghiêm, triệt để theo quy định đối tàu cá “03 không” (không đăng ký, không đăng kiểm, không có giấy phép khai thác), tàu cá không đủ điều kiện tham gia khai thác thủy sản.
4. Tổ chức làm việc, trực tiếp hướng dẫn từng chủ tàu thủ tục đăng ký, đăng kiểm, cấp giấy phép và cập nhật 100% dữ liệu tàu cá vào Cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase).
5. Theo dõi, giám sát 100% tàu cá hoạt động trên biển qua hệ thống giám sát tàu cá, nắm rõ và xử lý nghiêm từng trường hợp vi phạm quy định về mất kết nối VMS; đảm bảo 100% tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên ra vào cảng (kể cả cảng cá tư nhân), xuất nhập bến phải có đầy đủ giấy tờ (đăng ký, đăng kiểm, cấp phép, đánh dấu tàu cá), có lắp đặt thiết bị VMS, đặc biệt là thiết bị VMS trên tàu phải hoạt động liên tục theo quy định.
6. Thực hiện nghiêm túc, đúng quy định kiểm tra, kiểm soát tàu cá ra vào cảng tại thực địa, 100% tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên bốc dỡ sản phẩm thủy sản khai thác tại cảng cá (kể cả cảng cá tư nhân, bến cá...) phải được giám sát và truy xuất nguồn gốc.
7. Thực hiện các biện pháp mạnh trong thực thi pháp luật và xử lý vi phạm hành chính: Tập trung điều tra, xác minh đối với các trường hợp tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài, xử phạt 100% các trường hợp vi phạm; kết hợp công tác tuyên truyền, giáo dục không để tàu cá vi phạm khai thác hải sản bất hợp pháp ở vùng biển nước ngoài trong thời gian tới; Xác minh, xử phạt 100% các trường hợp vi phạm quy định về mất kết nối VMS theo quy định, vượt ranh giới cho phép trên biển, tàu cá không thực hiện sang tên, đổi chủ theo quy định.
8. Tăng cường phối hợp giữa các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương trong hoạt động tuần tra, kiểm tra, kiểm soát hoạt động tàu cá trên biển và xử phạt 100% hành vi khai thác IUU theo quy định.
V. ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ
Để thực hiện nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định có hiệu quả trong thời gian tới, Sở Nông nghiệp và PTNT kiến nghị một số nội dung:
1. Bộ Nông nghiệp và PTNT
- Trình cấp có thẩm quyền ban hành văn bản quy định về thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản để hoạt động tuần tra, kiểm soát trên biển được triển khai có hiệu quả và đảm bảo tính răn đe.
- Bổ sung quy định về yêu cầu ngư dân phải thực hiện xóa đăng ký tàu cá khi tàu đã bán, cháy, chìm, giải bản; quy định chế tài xử lý đối với các cơ sở đăng kiểm không cập nhật dữ liệu lên hệ thống Vnfishbase
- Nâng cấp hệ thống giám sát hành trình để việc truy cập được thuận lợi.
- Bổ sung thêm các chức năng mới, thông tin hiển thị trên hệ thống như hiển thị bản đồ vệ tinh, hiện thị các thông tin về tên các địa phương ven biển nhằm phục vụ cho việc kiểm tra hành trình tàu trong tham gia khai thác tại các vùng biển xa.
- Chỉ đạo đơn vị cung cấp thiết bị bổ sung đầy đủ các thông tin chính xác của tàu cá trên hệ thống, cập nhật lại thông số các tàu nhập sai về chiều dài lớn nhất từ 24m trở lên và tàu cá có chiều dài lớn nhất dưới 24m; xoá các tàu cá đã bán ra tính khác trên hệ thống GSHT; bổ sung chức năng thông báo về mặt tín hiệu để người dân dễ dàng nhận biết.
2. UBND tỉnh Nghệ An
-Chỉ đạo UBND các huyện/thị xã ven biển tổ chức thực hiện tốt công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện nghiêm túc các quy định về chống khai thác IUU, các chính sách hỗ trợ về kinh phí cho ngư dân lắp đặt thiết bị giám sát hành trình, hỗ trợ cho tàu khai thác thủy sản vùng khơi trên địa bàn tỉnh; Thường xuyên kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện nhiệm vụ chống khai thác tại địa phương, kịp thời động viên, khen thưởng gương điển hình và xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân thiếu tinh thần, trách nhiệm để xảy ra sai phạm hoặc không hoàn thành nhiệm vụ, công việc được giao.
- Bố trí nguồn lực để nâng cấp Trạm bờ - Chi cục Thủy sản nhằm theo dõi, giám sát hoạt động tàu cá trên biển, đảm bảo tàu cá hoạt động đúng theo quy định; đại tu, nâng cấp đội tàu Kiểm ngư để triển khai hoạt động tuần tra, kiểm tra, kiểm soát trên biển đạt hiệu quả hơn nữa trong thời gian tới.
3. Đối với Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An
Chỉ đạo các Đồn Biên phòng tuyến biển kiên quyết không cho tàu cá xuất lạch đi khai thác trên biển khi không đủ điều kiện quy định chống khai thác IUU như: không có thiết bị giám sát hành trình, thiết bị giám sát không hoạt động, giấy phép khai thác thuỷ sản quá hạn, chưa đăng kiểm theo quy định...
Trên đây là báo cáo kết quả thực hiện nhiệm vụ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định trên địa bàn tỉnh Nghệ An trong tháng 11/2023./.